Friday, October 19, 2007

Braincare Ethiopia

Under opphaldet mitt her i Etiopia, har eg fått god kjennskap til ”Braincare Ethiopia”, stiftinga som står bak spesialist i nevrokirurgi, dr. Gabriel og kona (sjuepleiar) Liv Kristin. Føremålet for stiftinga er å byggje opp eit nevrokirurgisk tilbod i landet.
Dersom du vil lese meir kan du gå inn på følgjande internettside:
http://www.braincare-ethiopia.org

Der kan du lese meir om den medisinske kvardagen, sjå bilete m.m.
Om du vil gje ei gåve til arbeidet er det moglegheit for det på følgjande side:
http://www.braincare-ethiopia.org/stott-oss

Kroner du måtte ha til overs vert tekne i mot, og går ikkje berre til å hjelpe einskilde menneske, men til å byggje opp eit tilbod og ein kunnskap som kan vere til hjelp for eit land rangert av FN som eit av dei minst utvikla i verda. Dette gjeld på alle områder, ikkje minst helse.  
 
Idealistar står bak arbeidet, og det er verdt å støtte!


Thomas Moss  
Posted by Mswati at 16:01:13 | Permanent Link | Comments (35) |

Thursday, October 18, 2007

Møte med ein konge


  Her om dagen gjekk eg visitt saman med Dr. Gabriel. Brått seier han: ” No skal de få møta ein konge.” Eg trudde han tulla, og då vi sette kursen mot sjukehusdirektøren sitt kontor tenkte eg at det kanskje var direktøren sjølv som var ”kongen”.
                    Eg tok feil. Inne på kontoret sat det ein lys levande konge i full mundur. Kappe, gullsmykke, ringar og eit langt kvitt, kongeleg skjegg. Han var den øvste leiaren for ei av stammene i landet; det vil seie for over fire millionar menneske. No var han kome til Addis for å prøve å få koreanarane som driv sjukehuset her i byen til og å ta over eit sjukehus i området han regjerer over. Dette har stått nesten tomt i lang tid, og fungerer pr. i dag som eit lækjarkontor, fordi ein manglar personale og nokon til å drive sjukehuset. Eit lækjarkontor med god plass med andre ord..
                    Stamma som denne kongen representerer er fasinerande: Ho er faktisk den mest demokratiske i landet. Leiaren, dvs. kongen, får folket si støtte i ei folkerøysting, og kan då sitje på folket si nåde i åtte år, før ein ny konge kan veljast. Tittelen følgjer ikkje familiære band, så dette vert altså demokrati.

                    Kongen på kontoret sa ikkje så mykje sjølv. Han hadde med seg ein eigen sekretær som ordna det meste. Slik gjekk det altså til at vi fekk audiens hos kongen; om enn ikkje den norske. Eller kanskje var det visitt?


Thomas Moss

- ”hoffreporter”
Posted by Mswati at 16:25:15 | Permanent Link | Comments (0) |

Saturday, October 06, 2007

Den oppskrytte hundenasa

Før eg tar føre meg den siste tidas hendingar vil eg dele dagens store høgdepunkt: Det store ”spring-frå-hunden” – løpet.

                                  Eg hadde vore på ein handletur nede i byen, og hadde sekken full av gode rundstykker og sjokoladepålegg; eit lite ekstralager av mat til å gomse innpå når eg inn i mellom er litt lei av det koreanske grøntforet (Dei et lite kjøtt samanlikna med norsk kosthold; i alle fall fam. Moss’ kosthold, og dei et så å seie aldri skiver eller brød, men no skal eg gje meg med å henge ut koreanarar, som eigentleg er eit ganske så hyggjeleg folkeferd ;o)

 

                         På veg til handlegata hadde eg teke ein slik stappfull liten minibuss som ein nesten ikkje betalar nokon ting for å ta: Prisen er ca. 50 øre pr. tur, men komforten er jo deretter. Inne i ein slik liten buss stappfull av folk byrjar ein jo i fellesskap å svette, og når ein er ute av bussen igjen har ein nok (for ei hundenase, som er 1000 gangar meir effektiv enn menneskenase ) ei slags rar lukt slik at det vert vanskeleg å skilje ”the good guys” frå ”the bad guys” for ein stakkars vakthund; og i ettertid trur eg det er dette som har blitt litt for mykje for hundnasa.

 

                          Tilbake til sykehuset tok eg taxi. Alt vel så langt. Så møtte eg på vakthunden Mary, som eg er byrja å tvile på er den bibelske utgåva, sjølv om namnet kunne antyd noko anna. Ho kom setjande mot meg i fullt firsprang og sette i å bjeffe noko så infernalsk. Det var tydeleg at eg ikkje var velkomen her i garden.  Eg tenkte at eg fekk prøve å gå ein annan veg, som fører meir direkte mot gjestehuset frå sjukehuset. Kanskje ein annan ”innfallsvinkel” på problemet kunne hjelpe, var tanken. Den gong ei. Mary kom springande igjen og denne gongen stoppa ho ikkje. Eg fant det best å springe eg og: Eg storma tilbake mot sjukehusdøra. I hovudet svinsa tanken: ” No får eg eit saftig jafs i leggen når som helst”. Avstanden var kanskje ikkje meir enn 20 meter, men vegen kjentes i augneblinken milelang. Eg heiv meg inn på sjukehuset, og møtte på ein gjeng innanfor døra som stod og lo seg skakk. Heldigvis kom det no folk ut og roa ned hunden og vi fekk til ei slags forsoning; Mary og eg.  

 

 

 

Dette var altså dagens action. Det vert spanande å sjå korleis forholdet til Mary utviklar seg vidare. Har planar om å skaffe meg ein slags ”eg er veldig snill, og absolutt ikkje nokon kjeltring” parfyme. Når eg joggar ute på sletta nedanfor sjukehuset møter eg mykje laushundar, og det var frå denne kanten eg hadde venta meg motstand og det som verre er.

 

Det heile kom altså frå uventa hald.

 

                       Elles har eg ikkje oppdatert på ei stund, rett og slett av tidsmangel, og litt fordi eg har ein tendens til å bli svært så trøtt på slutten av dagen (og på morgonen og for den saks skuld); kanskje har det med høgda å gjere.

 

                         Det er fleire høgdepunkt å ta av. Meskelfeiringa er eit av dei. Her i Etiopia står den ortodokse kyrkja sterkt, og folket er veldig religiøst. Derfor er og ein av dei største nasjonale  heilagdagane/festane i kyrkjeleg regi.

 

                           Denne kvelden hadde eg møtt på ei klasseveninne frå vidaregåande som er her i Etiopia på praksisopphald; Martha. Ho var saman med to andre veninner frå studiet sitt: Karoline og Annbjørg, og ei islandsk jente frå norskeskulen; Anna Lilja. Saman med ei lærarinne frå norskeskulen tok vi turen til Meskelsquare, der den store feiringa skulle gå føre seg. Eg, lur som eg er, hadde utstyrt meg bra med lommene fulle av pass, pengar og viktige papir. ”Ikkje tale om”, var lærarinne Toril sin fyrste reaksjon på dette. ”Det vert så mykje folk at du kjem ikkje til å kjenne om nokon er nede i lommene dine og forsyner seg”, var den vidare forklaringa. Ho skulle få veldig rett i dette.

 

                            Då vi kom ned til Meskelsquare var det eit enormt oppmøte av folk, fleire hundre tusen, og vi vart gåande i ei menneskemengde som vart tettare og tettare. Til slutt stod vi i ro. Og enno vart det tettare. Vi byrja og å kome i frå kvarande; drivne sakte men sikkert av ”folkemasserørsla”. Vanskeleg å forklare. Problemet var at halve delen av folkemengda ville eine vegen, mens ”vår” del ville andre vegen. Det var mange folk. Fleire tusen. Snart hadde eg ubehag med å puste. Eg ropa til dei som var nærast meg at vi måtte prøve å kome oss ut. Folkemengda var roleg, men skulle det oppstå ueinigheitar her inne kunne det heile lett ha utarta seg til ei trist historie.  Nokre meter lenger inne, i kontakt med ”motstraums” folkemengda, reiste det seg opp ein mur med eit gjerde på toppen. Bak dette gjerdet var det skog og mykje mindre folk; altså ei potensiell redning. Eg let meg ”drive” inn i ”motstraumsfolkemengda” og inn mot gjerdet. Her vart eg raskt hjelpte opp av hyggjelege etiopiarar som skjøna ein stakkar nordmanns klaustrofobiske kjensle. Anna Lilja og Karoline følgde hakk i hæl. Saman med nokre etiopiarar fekk eg og hjelpt dei opp til gjerdet, og inn i skogsområdet. Her møtte vi resten av gjengen. Martha og Annbjørg hadde ganske tidlig blitt skilt frå oss andre til den motsette sida av folkemengda og hadde ikkje moglegheit til å nå gjerdet. Dei hamna opp mot nokre politisperringar på andre sida av vegen. Utruleg nok kom det ein flott oppkledd mann i dress og slips. ”Desse jentene må få sleppa forbi”, byrja han å diskutere med politiet. ”Forengis” vert generelt godt behandla. Denne ukjente, dresskledde, vart altså helten og redninga. Så forsvann han like raskt som han dukka opp. I folkehavet. I skogen stod eg på dette tidspunktet og sjekka at alle ekstremitetar, kamera og viktige papir var på plass.

 

                         Kvelden vidare vart ei oppleving. Eit fyrverkeri av klasse, prestar som dansa, og til slutt vart eit stort bål fyrt opp midt på plassen. Meskel vert feira for å minnast soga om dronning Eleni som hadde ein draum. I draumen vart ho fortalt at om ho laga eit  bål, ville ho finne Jesu kors i den retinga røyken frå bålet gjekk. Soga seier at ho gjorde dette, og fann krossen nær Jerusalem. Grunnen til at dagen vert feira så stort i Etiopia er at ein meiner at ein bit av ”The true Cross” vart frakta frå Egypt til Etiopia, og no vert bevart ved Amba Geshen. Meir om dette kan lesast på wikipedia. Spanande historie!

 

http://en.wikipedia.org/wiki/Meskel

 

http://en.wikipedia.org/wiki/Amba_Geshen

 

                      I morgon er det igjen kyrkjetid. Eg går i IEC. International Evangelical Church. Svært gode taler av pastoren med namnet eg ikkje klarar gløyme: ”Bill Black.” Eg har seinare og oppdaga at CNN’s London reporter heiter det same. Rart kva som vert sitjande hjå dei små grå..

 

Thomas Moss

 

- ”There’s something about Mary” ;) 

 

Posted by Mswati at 20:35:08 | Permanent Link | Comments (1) |

Kjære ventrikkel

Kjære ventrikkel, kva har eg gjort gale

Som gjer at du er så ute av lage?

Salat og tomat så flotte på fat,

Vips er det gjort,

Eg gløymer meg bort.

Etter deg kjem det 8 meter med tarm,

Kanskje e’ det kje’ du, men hr. Tarm som e’ harm?

 

Kjære hr. Tarm, ikkje ver harm,

Eg lovar heretter på tru og på ære,

niks komma null meir salat,

no tek eg affære.

Og ein ting til hr. Tarm:

 

Ventrikkel er uskuldig

Han gjer ikkje anna,

Enn å ta imot det som ned måtte hamna,

Må de begge leve som vennar der nede,

Så skal eg skaffa dykk arbeid og glede.

Beste helsing

Thomas

- ”the Man in charge”

 

Posted by Mswati at 15:10:38 | Permanent Link | Comments (0) |

Monday, September 24, 2007

3 dagar i paradis

Vi skriv i dag den 24. september og det har vore stille frå min kant ei stund. Det er fordi eg har vore i paradis. Langano. Ikkje nokon tilgang til internett eller telefondekning, men det hadde og teke noko av sjarmen.

 

            Vi køyrer i fleire timar ut frå den bråkete storbyen. Turen går nedover, for storbyen ligg over 2400 moh. Det faktum at han gjer dette, fører til at bilane ikkje brenn drivstoffet fullstendig, og eit svart teppe av eksos kan sjåast i bakspegelen på bilen.

 

            Trafikken er utrulig. Folk og dyr kryssar vegen heile tida. Bilane køyrer fort. Langs vegen kan ein kjøpa alt mogleg. Folk står og tilbyd varene sine i vegkanten, med livet som innsats. Rett som det er må det tutast på folk eller dyr som av ein eller anna grunn står midt i vegen. Av og til vert dyr jaga ut i vegen for at dei skal bli påkøyrde av ”forengis”. Dette kan gje gode pengar i ein slunken kasse…

 

            Hestar står ofte midt i vegen. Ein eller annan kom på at kanskje dei gjer dette fordi dette er den einaste plassen dei får fred!?

 

            Etter fleire timars køyring tek vi av frå hovudvegen. No set vi kursen innover ein veg som når det regnar sikkert er eit elveleie. Rundt oss er det store sletter fylde av karakteristiske akazietre. Snart vert ein port opna og ei lita hytte kjem til syne. Vi er framme i Langano.

 

            Hytta ligg like ved langanosjøen, og dette er ein av dei få innsjøane i Etiopia ein kan bade i. Sjøen er svært basisk, og schistosomiasis er derfor ikkje noko problem her. Om kvelden sitt vi rundt bålet og fortel røvarhistorier. Dagane går med til bading, vasski, segling, jogging og mykje god mat. Naturen er fantastisk. Grashoppene summar konstant i bakgrunnen. Bak hytta går ein lang fjellrygg som eg mistenkjer det hadde vore mogleg å bolte klatreruter i.

 

            Langano er malariaområde og med dette følgjer myggnett, malariaprofylakse, og ”mosquitokiller” (som og er bra på edderkoppar, kakerlakkar og anna småkryp..) I skumringstimen spring alle og kler på seg så bere hender og ansikt er potensielle målområde for myggen ”Marius Malarius”. Eg finn eigentleg myggnett sjarmerande. Ein ligg der innhylla i kvitt, og høyrer på summinga til einsame Marius Malarius der ute i mørket. Samstundes er det litt frykt knytt til det heile. Ei ørlita frykt for at Marius skal ha frendar på innsida av nettet.  Mosquitokiller drep frykten. Nok om malaria.   

 

            Segling er ein fasinerande sport. Vi hadde ein svært liten seglbåt til rådvelde, kanskje ikkje meir enn 12 fot. Den første dagen var det labert med vind, så farten vart ikkje så stor. Dag 2 derimot blåste det ei stund verkeleg bra og vi var nok oppe i 10 knop av og til. Det er ei god kjensle når vinden tek tak i seglet, sola varmar naken hud (med alt for lite solfaktor på), det skvulpar langs båtsida, og båten skyt fart. Alt heilt i pakt med naturen. Ikkje noko forureining, og heilt lydlaust.

 

            Å springe på slettene her er og spesielt. ”Do you know Haile Gebre Selassie?”, han er den store helten. Klart kjenner vi han;)

 

 

Thomas Moss

 

 

- Ship o’ hoi

 

 

Posted by Mswati at 21:59:28 | Permanent Link | Comments (2) |

Saturday, September 15, 2007

Hello, hello!

Endeleg!

Turens første joggetur i boks. 3,2 km, eller 2705 skritt. Dvs. 1,18 m/skritt..

 

Turen gjekk utover nokre sletter nedanfor sjukehuset her. Det var mange som såg rart på meg, og eg fekk ein gjeng med ungar etter meg som ville kappspringe. ”Hello, hello”, ropa dei. Eg trur eg nesten kunne ha sprunge heilt bort til flyplassen (teoretisk, ikkje praktisk), men eg snudde ved ei bru ikkje så langt frå flyplasstårnet. Eg merka at eg klarar mykje mindre her enn heime. Byrjar å gispe etter luft mykje tidlegare, og klarar ikkje halde eit høgt tempo.

 

            Elles har eg ete ein ny type hotdog i dag. Eg veit ikkje om den er amerikansk eller koreansk, men den består altså av ei pølse på ei stang med brød utanpå (som ein kjærleik på pinne) og masse sukker utan på det heile. Veldig god, men heilt noko anna enn kva ”hotdog ” var i mitt hovud før denne spesielle opplevinga. Vart jo snacks!

 

            I morgon tidleg er eg invitert på frukost med påfølgjande kyrkjebesøk. Det er ei anna kyrkje enn førre søndag, og denne er visst litt større. Blir spanande.

 

             Eg har og vaska klede i dag. Det er berre kaldt vatn i vaskemaskinene her, så for sikkerheits skuld tok eg dei i ei bøtte for hand, der vatnet heldt ein høg temperatur. Litt betre kjensle å gå i kleda etterpå då;)

 

Thomas Moss

-  semper fidelis

 

Posted by Mswati at 19:22:57 | Permanent Link | Comments (0) |

Friday, September 14, 2007

U2, Oasis...and no oldies!

I dag stod eg seint opp, men det har regna nesten i heile dag så det gjorde ikkje så mykje. Dagens høgdepunkt var ”gitarjam” med ein av dei koreanske voluntørane. No er eg ikkje nokon Clapton på gitar, men klunke litt kan eg… Det viste seg at koreanaren kunne meir enn som så. Den eine slageren etter den andre. U2, Oasis, og til og med D’sound. Sistnemnde var einaste bandet frå Noreg han kjende til. Han hadde heller ikkje høyrt om Johnny Cash. ”I’m not so good with the oldies”, som han sa. Han hadde faktisk vore vokalist i eit band. Moro.

 

       

     Elles må eg avkrefte myten om at eg ligg i myggnett. Det finst ikkje malaria her i Addis Abeba, fordi byen ligg så høgt over havnivå. Malariamygg trivst best under 1500 m.o.h. Dette fører til at 35 dagars forbruk av Malarone vert liggjande urørt. Kanskje vert det brukt for dei om det skulle bli nokre utflukter til ”malariamygghøgdenivå”;) Eg går likevel av og til på ”myggjakt” før sengetid. Mygg som summar i stummande mørke er ”får-ikkje –sove” grunn nr. 2, rett etter vasslekkasje;)

 

Eg har ei fornemming for sol i morgon. Sol og varme;)

 

Thomas Moss

 

-   waiting for the sun

 

Posted by Mswati at 20:58:43 | Permanent Link | Comments (0) |

Thursday, September 13, 2007

Nytt tlf. nummer

+251912210971

 

Posted by Mswati at 14:31:57 | Permanent Link | Comments (0) |

Regntid

Det kan sjå ut som om det vert nokre rolege dagar resten av denne veka. Som sagt er folk enno ikkje kome seg heilt over milleniumsfeiringa, så alle offentlege kontor er stengde.

Eg planlegg å starte med jogging i dag. Sidan eg vart så svimmel under fotvolleyballen la eg det litt på hylla, men no trur eg tida er inne;) Det regnar ute. Regntida er visst ikkje heilt over. Eg får vente på litt opphaldsvêr. Regnet varer ikkje så lenge. Det er ikkje bergenstilstandar.. Hjelp, der torna det…

 

Thomas Moss

- just do it

Posted by Mswati at 13:48:21 | Permanent Link | Comments (1) |

Wednesday, September 12, 2007

Millenium millemjell'm

Det er tid for, for andre gong, å ønskje alle eit lukkeleg nytt årtusen, vi har nemleg nettopp gått inn i år 2000 i Etiopia. Nyttårsaftan var i går kveld.

 

            Vi får ta hendingane i kronologisk rekkjefølgje, og då starta gårsdagen (eller natta) med ein vasslekkasje. Eg vakna i 24 tida natt til i går av ein underleg ”drypp, drypp” lyd, som kom frå andre enden av rommet. Eg slo på lyset, og fant at det rann store mengder vatn ned frå taket i motsatt ende av rommet. Eg bar ut TV apparat og det som var for å redde stumpane. Faktisk låg det 2000 skjema for hovudomkrins i denne delen av rommet, men desse var heldigvis ikkje våte (!). Sidan det var midt på natta tok eg sjansen på å vente til morgonen med å skaffe hjelp. På morgonkvisten tok eg kontakt med vedlikehaldsavdelinga på sjukehuset og fekk med nokon til å sjå på problemet. Først trudde vi at lekkasjen var i mitt rom, men det viste seg snart at problemet låg ein etasje lenger oppe, i leilegheita over meg. Då vi kom inn i den fant vi eit rom fullt av vatn. Det var ein vassrøyr som var sprunge lekk. Vi skrudde litt på dette, og ca. 3 timar seinare stoppa ”drypp, dryppet” nede hos meg...         

 

            No var det langt på dag, og eg vart invitert med på undervisning i kapellet. Her fekk eg eit innblikk i tuberkulosesituasjonen i Etiopia, som er ein heilt anna enn i Noreg. Medan vi nesten ikkje har dette problemet, er dei offisielle tala her at 25% av befolkninga har TB. Mellom 5 – 10 % av dette er multiresistent TB.

 

            Deretter bar det ut på byen for å få med seg etiopiarane si nyttårsfeiring. Eg fekk vere med eit norsk par som er på ferie her, som vart invitert ut av ein etiopiar frå sjukehuset. Dette vart ei oppleving eg seint gløymer.

 

Millenium millemjell’m. (”Millenium – det skjer eigentlig ikkje så mykje nytt”). Dette er eit kjent ordspel på gata, og har i seg ein ironi på styresettet i Etiopia. Den politiske situasjonen er komplisert, og i eit land med over 80 forskjellige stammer der alle har si eiga identitetskjensle er det ikkje berre enkelt. Milleniumsfeiringa føregjekk på to nivå: Ei for dei rike som har råd til å betale 1000-1500 kroner for feiring på luksushotella i byen, eller i den praktfulle ”milleniumhall”, som er bygd for anledninga. I sistnemnde var det praktfull feiring med statsleiarar frå mange land. Den andre er for ”folket i gata”, og det var denne vi velde å delta i. Vi hadde avtala å møtast på ein lokal kafé, og gjekk derifrå inn til sentrum. Her vart vi ståande på utsida av ”milleniumhall” og sjå på kolonnar av ”CIA cheavy’s” som i høg fart og med blinkande lys frakta VIP’s inn til rikmannsfeiringa. Sikkerheita var enorm, med avstengt hovudgate og politimenn for kvar tiande meter.

 

Deretter åt vi middag på ein finare restaurant, før vi avslutta kvelden med det verkelege høgdepunktet. Vi vart tekne med til ein lokal uteplass med live musikk. Her var stemninga høg. Etiopia har ein heilt spesiell musikkstil som er ei blanding av reagge og afrikansk. Vi var sikkert 500 menneskje samla i ein koseleg kjellar, og her var rytmefaktoren verkeleg høg. Etiopiarane dansar ved å vrikke på skuldrene. Ganske så kult! Kan vise når eg kjem heim.

 

På vegen fekk vi og med oss litt av direktesendinga frå ”milleniumhall”. Her tala blant anna ein professor som er leiar for AU (African Union, som har HQ her i Addis). Han heldt ei verkeleg god tale, og nokre ord brente seg fast hos meg: ”vi ønskjer eit nytt millenium velkomen, eit nytt millenium med håp for Afrika!”

 

I byråkratijungelen er de lett å bli håplaus, så dette var viktige ord. Måtte dei vere sanne.    

 

 

 

 

Thomas Moss

 

- Godt nytt år(tusen)

 

Posted by Mswati at 15:07:20 | Permanent Link | Comments (2) |